Fanny Marshall
Genealogische gegevens
Verkreeg toestemming tot permanent verblijf in Nederlandsch-Indië 3 okt. 1853; vermeld op inwonerslijsten van Demak en Grobogan (Semarang) 1855–1856, Semarang 1857, Soerabaja 1859; eigenaar tabaksonderneming ‘Telanak’ (residentie Soerabaja) op contract met het Nederlandsch-Indische gouvernement 1860. Overl. Rotterdam 1 jan. 1861 (BS Overlijden Rotterdam, aktenummer 1861.2 — vermeldt ‘Fannij Marshall’ als partner).
Vrijwillig geëngageerd als soldaat 22 sept. 1856; sergeant 10 mei 1859; tweede luitenant infanterie O.I. 29 dec. 1861; kapitein 2e klasse bij het 5e regiment 1 maart 1878; ontslagen met pensioen f 1.610,— per jaar 2 mei 1891; onderscheidingsteken voor langdurige Nederlandse dienst als officier 6 dec. 1877; mede-oprichter coöperatieve winkelvereniging ‘Eigen Hulp’ district Groningen 16 nov. 1882. Indo-Europees van afkomst (vader: kapitein artillerie O.I.L.; moeder: inlandse vrouw).
1. Anna Adrienne Wentzel, geb. Elsene (Brussel) 29 mei 1865, overl. Gouda 9 nov. 1865. Overleed op vijf maanden oud; geen nageslacht.
Jeugd en registratie
Fanny Marshall werd op 9 oktober 1839 in Semarang geboren als oudste dochter van de Engelse ondernemer Francis Ord Marshall en zijn Chinese levenspartner Teh Ing Nio. Haar vader was in Semarang actief als scheepseigenaar en houtcontractant; haar moeder had Peranakan-wortels in de regio Semarang. Op 7 april 1851 werd Fanny, dan elf jaar oud, samen met haar broers en zussen gedoopt in de Nederlands Hervormde Kerk te Semarang. Teh Ing Nio stond daarin als moeder ingeschreven; een juridische erkenning door haar vader was op dat moment niet mogelijk, omdat zijn huwelijk in Engeland nog voortduurde. Bij latere burgerlijke geboorteaangiften te Semarang ontvingen de kinderen de geslachtsnaam Marchal — in genealogische bronnen komen beide spellingen (Marshall en Marchal) voor.
Eerste huwelijk: Anemaet (1856–1861)
Op 12 september 1856 trad Fanny, zeventien jaar oud, te Semarang in het huwelijk met Adrianus Jacobus Cornelis Anemaet. Anemaet was geboren te Oude Tonge, vermoedelijk op 19 januari 1831, als zoon van Cornelis Anemaet en Elizabeth Simonda Hendrika Eland. In 1853 verkreeg hij toestemming tot permanent verblijf in Nederlandsch-Indië; hij vestigde zich achtereenvolgens in Demak en Grobogan (1855–1856), Semarang (1857) en Soerabaja (1859), waar hij eigenaar werd van de tabaksonderneming ‘Telanak’ op contract met het gouvernement. De Burgerlijke Stand Rotterdam vermeldt Fanny in de overlijdensakte van haar man — als ‘Fannij Marshall’ — als zijn partner. Het huwelijk werd kinderloos afgesloten door het overlijden van Anemaet te Rotterdam op 1 januari 1861. Fanny bleef als weduwe achter in Semarang.
Tweede huwelijk: Wentzel (1863–1889)
Op 3 november 1863 hertrouwde Fanny te Semarang met Johannes Carel Julius Wentzel, geboren op 3 november 1838 te Muntok op het eiland Banka. Wentzel was van Indo-Europese afkomst: zijn vader Johannes Wentzel was kapitein der artillerie bij het Oost-Indisch Leger, zijn moeder Santima een inlandse vrouw. Hij had zijn loopbaan begonnen als vrijwillig soldaat in Nederland (1856) en werkte zich op via sergeant tot tweede luitenant infanterie (1861), om uiteindelijk de rang van kapitein 2e klasse te bereiken. Hun enige kind, Anna Adrienne Wentzel, werd op 29 mei 1865 geboren te Elsene bij Brussel; zij overleed op 9 november 1865 te Gouda, vijf maanden oud. De geboorte in België en het overlijden in Nederland tonen dat Fanny en Wentzel zich in 1865 in Europa bevonden. Uit het huwelijk kwamen daarna geen kinderen meer voort.
Later vestigde het echtpaar zich in Nederland. Wentzel behoorde in 1882 tot de oprichters van de afdeling Groningen van de onderlinge hulpvereniging ‘Eigen Hulp’. Op 1 mei 1888 liet Fanny zich inschrijven te Amsterdam, komende uit Hoorn, op het adres Plantage Badlaan 24. Zij overleed daar op 19 mei 1889, negenenveertig jaar oud, zonder nageslacht.
Wentzel overleefde zijn echtgenote ruim vijfentwintig jaar. In 1891 ontving hij een militair pensioen van f 1.610,— per jaar. Hij overleed op 24 maart 1916 te Valkenburg in Limburg.
De overlijdensakte Rotterdam (aktenummer 1861.2) vermeldt Anemaets leeftijd als ‘28 jaar en 11 mnd.’, wat op een geboortedatum rond 19 januari 1832 duidt — de monografie geeft 19 januari 1831. De geboorteakte van Anemaet te Oude Tonge (Streekarchief Goeree-Overflakkee) is nog niet geraadpleegd ter verificatie. De exacte locatie en spelling van de tabaksonderneming ‘Telanak’ verdient verificatie in de residentieverslagen van Soerabaja (ANRI). Of het echtpaar Wentzel–Marshall naast Anna Adrienne andere kinderen had die jong zijn overleden, is niet onderzocht.
Bronnen en literatuur
- P.J.C. Martens en R.S. Ravestijn, Een Engelsman op Java: Francis Ord Marshall en zijn voor- en nageslacht. Reeks Monografieën IGV, deel 1. IGV, ’s-Gravenhage 2019.
- Doopregister Nederlands Hervormde gemeente Semarang, 7 april 1851.
- Burgerlijke Stand Amsterdam: overlijdensakte Fanny Marshall, 19 mei 1889.
- Bevolkingsregister Amsterdam: inschrijving Fanny Marshall per 1 mei 1888 (komende uit Hoorn), Plantage Badlaan 24.
- Burgerlijke Stand Rotterdam: overlijdensakte Adrianus Jacobus Cornelis Anemaet, 1 jan. 1861, aktenummer 1861.2, archief 999-09. Stadsarchief Rotterdam. Vermeldt ‘Fannij Marshall’ als partner; leeftijd 28 jaar en 11 mnd.; ouders Cornelis Anemaet en Elizabeth Simonda Hendrika Eland. Via WieWasWie.nl (doc. 64187580).
- CBG|Centrum voor familiegeschiedenis, Collectie Familieadvertenties: overlijdensadvertentie Adrianus Jacobus Cornelis Anemaet, 8 jan. 1861, registratienummer VFADNL090552-1 (vermeldt ‘Marshall’) en VFADNL001967-7. Via WieWasWie.nl (doc. 42438008 en 37171366).
- Burgerlijke Stand Elsene (Brussel): geboorteakte Anna Adrienne Wentzel, 29 mei 1865. [Nog te raadplegen.]
- Burgerlijke Stand Gouda: overlijdensakte Anna Adrienne Wentzel, 9 nov. 1865. [Nog te raadplegen.]
- Almanak en Naamregister van Nederlandsch-Indië, diverse jaargangen, via Delpher.
- Collectie Familieberichten, CBG Centrum voor Familiegeschiedenis, ’s-Gravenhage.
Auteur: R.S. Ravestijn en P.J.C. Martens. © BWNI. In bronvermeldingen aan te halen als: Ravestijn, R.S. en P.J.C. Martens, ‘Biografisch Woordenboek van Nederlandsch-Indië’, indischgenealogischerfgoed.nl/bwni/marshall-fanny/