Ir. Benjamin (Ben) Louis Dessauvagie
Genealogische gegevens
(zn. van François Gustaphe Dessauvagie, employé van suikerondernemingen op Java, en Louise Landman — dr. van Roelof Landman en Hendrica Johanna van der Does; kleinzoon in vaderlijn van Guillaume Gérard Dessauvagie en Ellen Marchal, dochter van Francis Ord Marshall (1810–1870) en diens Chinese concubine Teh Ing Nio),
overl. Meester Cornelis 10 febr. 1945, burger-oorlogsslachtoffer; rust in een onbekend graf.
H.B.S.-diploma Semarang 1920; diploma werktuigkundig ingenieur TH Delft maart 1929; werktuigbouwkundig ingenieur Dienst der Staatsspoor- en Tramwegen, standplaats Poerwokerto (Kediri), 18 maart 1929; vertrek Amsterdam a/b m.s. Johan de Witt naar Batavia 9 april 1929; waarn. ingenieur 3e kl. 28 juni 1929; ingenieur 2e kl. Bandoeng 1 april 1934; overplaatsing Madioen 11 febr. 1935; definitief benoemd ingenieur Staatsspoorwegen 4 juli 1936; Europees verlof 1937–1938; herbenoemd 22 febr. 1938; geplaatst Sigli (Atjeh en Onderhoorigheden) 13 mei 1938; tevens algemeen brandmeester Sigli 1938; overplaatsing werkplaats Manggarai (Batavia) mei 1941; burger-oorlogsslachtoffer te Meester Cornelis 10 febr. 1945.
Afkomst en jeugd in de suikerwereld
Benjamin — Ben — Louis Dessauvagie werd op 27 november 1902 geboren op de suikeronderneming Sroeni bij Sidoardjo in de residentie Soerabaja, Oost-Java, als jongste kind van François Gustaphe Dessauvagie en Louise Landman. Zijn vader behoorde tot de eerste generatie van de Semarangse Marchal-Dessauvagie-familie die volledig binnen de Indische suikerindustrie leefde — een beroepsgroep die in de eerste helft van de twintigste eeuw tot de economisch meest productieve delen van het koloniale bestel behoorde. Via zijn grootmoeder Ellen Marchal stamde Ben in vierde generatie af van de Brit Francis Ord Marshall en diens Chinese concubine Teh Ing Nio, het Indisch stamouderpaar van de familie te Semarang. Zijn jeugd speelde zich af op de Javase suikerondernemingen; zijn middelbareschooltijd voltooide hij op de vijfjarige H.B.S. te Semarang, waar hij in 1920 zijn diploma behaalde.
Studie te Delft (1920–1929)
Na zijn H.B.S.-examen vertrok Ben Dessauvagie naar Nederland, waar hij zich inschreef voor de studie werktuigbouwkunde aan de Technische Hoogeschool te Delft. De Indische infrastructuur — spoor, tram, havens, industrie — vroeg om ingenieurs, en de voortdurende uitbreiding van de koloniale staatsbedrijven bood ingenieurs direct na hun afstuderen een betrekking. In maart 1929 behaalde hij het ingenieursdiploma werktuigbouwkunde. Nog dezelfde maand werd hij door het Departement van Koloniën ter beschikking gesteld van de gouverneur-generaal voor een vijfjarig dienstverband bij de Dienst der Staatsspoor- en Tramwegen, standplaats Poerwokerto. Op 9 april 1929 — amper één maand na zijn afstuderen — ging hij te Amsterdam aan boord van het m.s. Johan de Witt naar Batavia. Op 15 mei 1929 had hij vooraf te ’s-Gravenhage getrouwd met Piek Sauer, zelf Indisch geboren (Semarang 1905).
Ingenieur Staatsspoor- en Tramwegen (1929–1941)
Zijn carrière bij de Staatsspoor- en Tramwegen verliep volgens het patroon van een technische hoofdambtenaar: waarnemend ingenieur derde klasse te Poerwokerto (juni 1929), ingenieur tweede klasse te Bandoeng (april 1934), overplaatsing naar de hoofdwerkplaats Madioen (februari 1935), en op 4 juli 1936 definitieve benoeming tot ingenieur. Na een regulier Europees verlof 1937–1938 werd hij op 13 mei 1938 geplaatst te Sigli in Atjeh en Onderhoorigheden, ter verbetering van spoorwegtrajecten — een uitdagende standplaats in het Noordsumatraanse buitengewest. Bij de plaatselijke gemeenschap nam hij tevens de functie van algemeen brandmeester op zich. In mei 1941 volgde overplaatsing naar de werkplaats te Manggarai in Batavia, de belangrijkste vestiging van de Staatsspoorwegen in West-Java.
Oorlog en dood te Meester Cornelis (1942–1945)
Op 8 maart 1942 capituleerde Nederlandsch-Indië. De Japanse bezetting trof de Staatsspoor- en Tramwegen in het hart van hun organisatie: de Europese ingenieursstaf werd grotendeels geïnterneerd of gedwongen om onder Japans gezag door te werken; de spoorwegen van Java werden in dienst gesteld van de Japanse oorlogsvoering, en een deel van het materieel werd ontmanteld voor hergebruik aan de beruchte Birma-Siam-spoorweg. Hoe Ben Dessauvagie de oorlogsjaren precies doorbracht is in de publieke bronnen niet geregistreerd; de parenteel vermeldt geen interneringsgegevens. Op 10 februari 1945 overleed hij te Meester Cornelis (het huidige Jatinegara, ten oosten van Batavia), op 42-jarige leeftijd. Hij werd door de Oorlogsgravenstichting geregistreerd als burger-oorlogsslachtoffer; zijn graf is niet bekend. Zijn echtgenote Piek en hun kinderen overleefden de bezetting. Als technische professional behoort Ben Dessauvagie tot de groep Indische ingenieurs van wie de voortijdige dood de repatriërende Indische Nederlanders van na 1945 van een deel van hun industrieel kader heeft beroofd.
Doodsoorzaak en interneringsgeschiedenis Meester Cornelis 1942–1945 nader te onderzoeken via NIOD-database Gevallenen 40-45, Nationale Begraafplaats Leusden, en het archief van de Stichting Japanese Honored Debts.
Persoonsgegevens kinderen (namen, geboortejaren) niet vastgelegd in de geraadpleegde bronnen.
Bronnen en literatuur
- Oorlogsgravenstichting, registratie B.L. Dessauvagie (Meester Cornelis, 10 februari 1945); Genealogieonline.nl, ‘Indische genealogie’ door R. van der Wal, persoonspagina I642.
- Regeerings-Almanak voor Nederlandsch-Indië, Tweede Gedeelte, jaargangen 1929–1941 (loopbaan Staatsspoor- en Tramwegen).
- Nederlandsche Staatscourant (koninklijke besluiten en benoemingen 1929–1938); Java-Bode en Bataviaasch Nieuwsblad 1929–1941.
- A.J. Veenendaal, Spoorwegen op Java. Locomotieven, treinen en stations 1867–1942. Walburg Pers, Zaltbommel 2008.
- NIOD-instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, Database Gevallenen 40-45.
- P.J.C. Martens en R.S. Ravestijn, Een Engelsman op Java: Francis Ord Marshall en zijn voor- en nageslacht. Reeks Monografiëen IGV, deel 1. IGV, ’s-Gravenhage 2019, generatie IVl.
Auteur: Ralph S. Ravestijn. © BWNI. In bronvermeldingen aan te halen als: Ravestijn, Ralph S., ‘Biografisch Woordenboek van Nederlandsch-Indië’, indischgenealogischerfgoed.nl/bwni/dessauvagie-ir-benjamin-louis-ben/

