Het eerste Indisch Familieblad is verschenen — gratis te lezen en te downloaden. Lees nu → | Steun ons werk | Nieuwsbrief

Verhelst, Henri François

Verhelst, Henri François — BWNI — SIGE Verhelst, Henri François - SIGE

Verhelst, Henri François






BWNI — Henri François Verhelst (1876–1938)


English summary ▼

Henri Francois Verhelst (Pontianak, 25 January 1876 – Malang, 1 April 1938) was a Dutch colonial sugar plantation administrator on East Java. The son of the senior administrator Henricus Franciscus Verhelst R.N.L., he managed sugar enterprises in the Pasoeroean residency, including Soember Redjo and Bandoeardjo at Kepandjen, from 1914 to 1934. He had two acknowledged children with the indigenous woman Marinten and married twice within the European community of the Indies. A member of the Indies branch of the Dutch National Socialist Movement (N.S.B.) at Malang, his career documents both the late-colonial sugar industry of East Java and the political polarisation among European planters in the 1930s.

Henri François Verhelst

geb. Pontianak 25 januari 1876 — overl. Malang 1 april 1938
Administrateur suikerondernemingen · Soember Redjo en Bandoeardjo (Pasoeroean) 1914–1934 · Lid (Indische) N.S.B.

Genealogische gegevens

Henri François Verhelst, geb. Pontianak 25 januari 1876
(zn. van Henricus Franciscus Verhelst R.N.L. en Rosalie Schornack),
overl. Malang 1 april 1938;
tr. 1e Pasoeroean 26 mei 1906, echtsch. ingeschr. Malang 23 mei 1913,
Anna Holina Kreekel,
geb. Pasoeroean 31 januari 1887, overl. Pasoeroean 18 februari 1919
(verm. dr. van Johannes Theodorus Kreekel en Marijntje Brust; zij hertr. Pasoeroean 11 mei 1918 François Emanuel Alexander Keller);
tr. 2e Malang 4 juni 1913 Alëida Johanna Jacoba van Daalen,
geb. Malang 23 maart 1886 of 24 maart 1887, overl. Malang 23 oktober 1936
(dr. van Wilhelmus Gerardus van Daalen en een inlandse vrouw; wed. van Willem Alexander David von Franquemont †1908).
Loopbaangegevens
Employé cultuurondernemingen Soemberhilan bij Malang (Pasoeroean) 1899–1901; Poerwodadi bij Sengoro/Senggoeroeh bij Kepandjen (Pasoeroean) 1902–1904; Soember Nongko bij Kepandjen 1904–1909; Bandoe Ardjo bij Ngebroek en Kepandjen 1909–1910 en 1912–1913; Soemberredjo bij Kepandjen 1910–1912; Alas Plengon bij Ngebroek en Kepandjen 1913–1914; administrateur onderneming Soember Redjo (Kepandjen, Pasoeroean) 1914–1918; administrateur onderneming Bandoeardjo bij Kepandjen (Pasoeroean) 1918–(1934). Lid (Indische) N.S.B., kring Malang.

I. Henriette Adèle Verhelst, geb. Malang (Pasoeroean) 1 oktober 1898, erk. ald. 1900/1901, overl. Soerabaja 15 maart 1954; tr. Modjokerto 22 januari 1918 François Wilhelm Eduard Reineke van Stuwe.

II. Louis Verhelst, geb. onderneming Poerwodadie 26 april 1900, erk. Malang 1900/1901; employé onderneming Bandoeardjo 1922–(1941).

Kinderen uit eerste huwelijk (Kreekel):

1. Henricus Franciscus Verhelst.

2. Marie Rosalie Verhelst.

3. Anna Wilhelmina Verhelst.

4. Johanna Theodora Verhelst, overl. jong.

5. Anton Verhelst.

Kind uit tweede huwelijk (Van Daalen):

6. Pauline Gerardine Verhelst.

Afkomst en jeugd in de buitengewesten

Henri François Verhelst werd op 25 januari 1876 geboren te Pontianak in de Wester-afdeling van Borneo, als vijfde kind van de BB-ambtenaar Henricus Franciscus Verhelst R.O.N. en Rosalie Schornack. Pontianak was destijds het bestuurscentrum van de Wester-afdeling, waar zijn vader als assistent-resident Montrado werkzaam was. De naam Henri François droeg al een eerder geboren broer — dat kind was in 1871 te Bandjermasin als kleuter gestorven, en de naam werd hernomen voor hem. Hij groeide op in de koloniale samenleving van Indië en koos, anders dan zijn vader, niet voor een bestuursloopbaan maar voor een carrière in de particuliere cultuurondernemingen op Java.

Loopbaan in de suikercultuur (1899–1934)

Verhelst begon zijn loopbaan omstreeks 1899 als employé bij de cultuuronderneming Soemberhilan bij Malang (Pasoeroean). In de daaropvolgende vijftien jaar werkte hij zich op langs een reeks suikerondernemingen in het vruchtbare Pasoeroean-gebied: Poerwodadi bij Sengoro/Senggoeroeh bij Kepandjen (1902–1904), Soember Nongko bij Kepandjen (1904–1909), Bandoe Ardjo bij Ngebroek en Kepandjen (1909–1910 en opnieuw 1912–1913), Soemberredjo bij Kepandjen (1910–1912) en Alas Plengon bij Ngebroek en Kepandjen (1913–1914). Dit patroon van frequente overplaatsingen was typerend voor een ambitiëuze employé die ervaring opdeed in het beheer van verschillende ondernemingen en soorten suikerrietcultuur.

In 1914 bereikte Verhelst de top van zijn loopbaan met de benoeming tot administrateur van de suikeronderneming Soember Redjo bij Kepandjen, die hij leidde tot 1918. Daarna volgde het administrateurschap van de naburige onderneming Bandoeardjo bij Kepandjen, een positie die hij tot circa 1934 bekleedde — twintig jaar als administrateur van twee vooraanstaande Pasoeroeanse suikerondernemingen. Het Pasoeroean-gebied was in de eerste decennia van de twintigste eeuw één van de meest productieve suikerregio’s van Java; de administrateur was de hoogste gezagsfunctionaris van de onderneming, verantwoordelijk voor zowel de agrarische productie als het beheer van de inheemse arbeidersbevolking.

Huwelijken en gezin

Vóór zijn eerste huwelijk had Verhelst twee kinderen erkend bij de inlandse vrouw Marinten: Henriette Adèle (geb. 1898) en Louis (geb. 1900), beiden erkend te Malang omstreeks 1900/1901. Op 26 mei 1906 huwde hij te Pasoeroean met Anna Holina Kreekel, geboren op 31 januari 1887. Het huwelijk werd echter ontbonden: de echtscheiding werd op 23 mei 1913 ingeschreven te Malang. Uit dit huwelijk werden vijf kinderen geboren, van wie dochter Johanna Theodora jong overleed. Anna Holina Kreekel hertrouwde op 11 mei 1918 te Pasoeroean met François Emanuel Alexander Keller en overleed korte tijd daarna, op 18 februari 1919.

Reeds op 4 juni 1913 was Verhelst hertrouwd met Alëida Johanna Jacoba van Daalen, geboren te Malang in 1886 of 1887 als dochter van Wilhelmus Gerardus van Daalen en een inlandse vrouw, en weduwe van Willem Alexander David von Franquemont (gestorven 1908). Uit dit tweede huwelijk werd één kind geboren, Pauline Gerardine. Alëida overleed op 23 oktober 1936 te Malang.

N.S.B.-lidmaatschap en overlijden

In de jaren dertig sloot Verhelst zich aan bij de (Indische) N.S.B. — de Nationaal-Socialistische Beweging, kring Malang — en bleef dit lid tot zijn dood. Het N.S.B.-lidmaatschap was onder een deel van de Indo-Europese gemeenschap in Indië niet ongebruikelijk. De beweging appelleerde aan gevoelens van bedreiging van de Indo-Europese positie door toenemend Indonesisch nationalisme en de economische malaise van de jaren dertig. Verhelst bleef na zijn pensionering in Malang wonen. Hij overleed aldaar op 1 april 1938, op 62-jarige leeftijd. Hij maakte de bezettingsjaren en de Tweede Wereldoorlog niet meer mee; een oordeel over zijn politieke positie kan dan ook uitsluitend worden gevormd op basis van zijn vooroorlogse gedrag en de context van de jaren dertig in Indië.

Bronnen en literatuur

  • Ralph Ravestijn, ‘De familie Verhelst’, SIGE-Magazine 2022, pp. 35–38.
  • Burgerlijke stand Pontianak, Pasoeroean en Malang (diverse jaargangen).

Auteur: Ralph Ravestijn. © BWNI. In bronvermeldingen aan te halen als: Ravestijn, Ralph, ‘Biografisch Woordenboek van Nederlandsch-Indië’, indischgenealogischerfgoed.nl/bwni/verhelst-henri-francois/



Dit onderzoek is gratis dankzij uw steun

Het BWNI bestaat alleen dankzij vrijwilligers en donateurs. Elke bijdrage helpt dit erfgoed levend te houden.

♥ Steun het BWNI