Vroegste beeldmaker van Batavia

Andries Beeckman behoort tot de eerste Europese beeldend kunstenaars die in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie naar Batavia reisden en daar systematisch het stedelijk en sociaal landschap vastlegden. Zijn meest bekende werk, Het Kasteel van Batavia gezien van Kali Besar West, ontstond circa 1656 en toont vanuit westelijke richting de vesting Batavia met op de voorgrond het marktleven, met figuren van Aziatische en Europese herkomst herkenbaar als verschillende bevolkingsgroepen. Het schilderij vormde de basis voor talrijke prenten en kopieën in achttiende-eeuwse VOC-publicaties en is daarmee een van de meest gereproduceerde Indië-beelden uit de zeventiende eeuw.1

Etnografische documentatie

Naast Het Kasteel van Batavia vervaardigde Beeckman verschillende kleinere panelen en tekeningen waarop hij Aziatische bevolkingsgroepen, kledingdracht, marktwaren en huishoudelijke gebruiken documenteerde. Voor de zeventiende-eeuwse Republiek waren deze beelden de eerste systematische visuele kennismaking met de bevolking van de archipel; ze hebben de beeldvorming van Indië bij het Hollandse publiek decennialang mede bepaald, en functioneren in de hedendaagse historiografie als primaire iconografische bron voor het vroege Bataviaasche stadsleven. Voor het BWNI is Beeckman daarmee een sleutelfiguur uit de allereerste fase van de Nederlands-Aziatische beeldhistorie, ouder dan de bekende latere etnografische tekenaars Adrianus Johannes Bik en Caspar Reinwardt.2

Terugkeer en overlijden

Na zijn Indië-jaren keerde Beeckman terug naar de Republiek en vestigde hij zich in Amsterdam. Hij overleed daar op 9 augustus 1664, in een tijd dat zijn werken al circuleerden in collecties van rijke kooplieden en VOC-bestuurders. Zijn nalatenschap is verspreid over diverse Europese musea; Het Kasteel van Batavia staat sinds 1932 onafgebroken in de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam (inv. SK-A-19) en wordt nog regelmatig in tentoonstellingen over de VOC-tijd getoond.