English summary ▼
Arent Bernhardt Kraag (Yogyakarta, 16 May 1807 – Yogyakarta, 6 December 1894) was a military pharmacist, landholder and lay leader of the Protestant church in the Yogyakarta Princely Lands. Trained as a pharmacist (eleve pharmacie), he served the East Indies Army medical service from 1828 to 1838, posted at the military hospital of Semarang. Following his discharge he became a long-term lessee and proprietor of the estates Wanoedjojo, Petir, Blitaran and Gedaren in the Yogyakarta and Soerakarta residencies. Deacon and warden of the Protestant congregation at Yogyakarta and Master of Honour of the Mataram Lodge in 1887, his career typifies the Indo-European military-civilian elite that anchored Dutch colonial society in the Vorstenlanden of central Java.
Arent Bernhardt Kraag
Genealogische gegevens
Vader: Frans Hendrik Kraag, geb. Soerakarta 20 maart 1786, sergeant cavalerie O.I.L., later landhuurder in het Djokjakartase, ouderling protestantse gemeente te Djokjakarta 1832–1840 en 1845–1846, directeur Lombard/Bank van Lening Djokjakarta 1836–1845, overl. Djokjakarta 23 juli 1871;
tr. Djokjakarta omstr. juni 1806
Anna Maria Arends, geb. Semarang 5 okt. 1787, overl. Djokjakarta 25 dec. 1844,
dr. van Crispinus Andries Arends en Anna Schouten.
geb. Djokjakarta 16 mei 1807
(in sommige bronnen foutief als 1808 vermeld),
élève pharmacie –1828, militair apotheker 1828–1838, daarna landhuurder in het Djokjakartase,
diaken protestantse gemeente te Djokjakarta 1839–1842 en 1850–1859,
kerkmeester ald. 1852–1859,
overl. Djokjakarta 6 dec. 1894;
tr. Djokjakarta 26 sept. 1838
Fredrica Josina Schalk,
geb. Djokjakarta 28 febr. 1811,
overl. Djokjakarta 16 febr. 1856,
dr. van Adrianus Schalk en Frederica Josina Senstius.
Élève pharmacie –1828; militair apotheker 3e klasse te Djokjakarta 17 maart 1828; geplaatst in het militair hospitaal te Semarang –1838; op verzoek eervol ontslag 1838; daarna landhuurder-eigenaar van de ondernemingen Wanoedjojo (afd. Kalasan, Djokjakarta) 1865–†, Peteer/Petir (afd. Kalasan, Djokjakarta) 1865–1876, Blitaran (afd. Kalasan, Djokjakarta) 1865–1876, en Gedaren (afd. Bojolali, Soerakarta) 1876–†; diaken protestantse gemeente te Djokjakarta 1839–1842 en 1850–1859; kerkmeester ald. 1852–1859.
1.
Levenloos kind, geb. Djokjakarta 30 jan. 1840.
2.
Emelia Maria Kraag,
geb. Djokjakarta 8 maart 1841,
landhuurster, mede-eigenaar (als erfgename A.B. Kraag) ondernemingen Wanoedjojo en Gedaren 1894–1908/1909,
overl. Djokjakarta 7 dec. 1911;
tr. 1e Djokjakarta 14 mei 1858
(echtsch. ingeschr. ald. 27 aug. 1862)
Willem Carel Hendrik Leopold Coenraad von Winckelmann,
geb. Japara 29 juni 1830, opzichter waterstaat, overl. Salatiga (Semarang) 2 mei 1876,
zn. van Abraham Johannes Carl von Winckelmann en Caroline Henriëtte van der Geugten;
tr. 2e Djokjakarta 5 aug. 1867
Peter Lambert Bakhuis,
geb. Rotterdam 19 febr. 1820, officier van gezondheid en particulier geneesheer te Djokjakarta,
overl. Djokjakarta 18 aug. 1884.
3.
Wilhelmina Louisa Frederika Adriana Kraag,
geb. Djokjakarta 6 jan. 1843,
overl. Meester Cornelis 5 aug. 1882;
tr. Djokjakarta 1 okt. 1860
Adrianus Johannes Vroom,
geb. Soerabaja 3 april 1839, administrateur onderneming Sewoegalor (Djokjakarta),
overl. Djokjakarta 2 okt. 1879,
zn. van Gabriël Pieter Gerrit Vroom en Cornelia van Thiel.
4.
George Eduard Alexander Kraag,
geb. Djokjakarta 7 febr. 1844,
administrateur ondernemingen Petir 1871–1876 en Wanoedjojo 1877–1895,
mede-eigenaar (als erfgenaam) ondernemingen Wanoedjojo en Gedaren 1894–1908/1909,
landbouwondernemer te Djokjakarta,
overl. Djokjakarta 20 juli 1916;
tr. Djokjakarta 14 april 1892
Georgina Emelia Dom
(schoonzuster; eerder gehuwd met zijn broer Godert).
5.
Anna Maria Cortiana Kraag,
geb. Djokjakarta 3 mei 1847,
mede-eigenaar (als erfgename) ondernemingen Wanoedjojo en Gedaren 1894–1908/1909,
overl. Djokjakarta 20 april 1921;
tr. Djokjakarta 22 mei 1866
Johannes Hendrik van Rijn,
geb. Alphen (Gld.) 13 aug. 1838,
kapitein infanterie O.I.L., daarna landhuurder en wijnhandelaar te Djokjakarta,
overl. Djokjakarta 18 nov. 1910,
zn. van Jacobus van Rijn en Susanna Jacoba Kiewit.
6.
Godert Constantijn Nicolaï Kraag,
geb. Djokjakarta 18 febr. 1851,
landhuurder, mede-eigenaar (als erfgenaam) ondernemingen Wanoedjojo en Gedaren 1894–1908/1909,
overl. Djokjakarta 7 mei 1914;
tr. Djokjakarta 20 dec. 1871
(echtsch. ingeschr. ald. 16 aug. 1889)
Georgina Emelia Dom,
geb. Djokjakarta 20 febr. 1854,
overl. Djokjakarta 18 juli 1930,
dr. van Pieter Melier Dom en Javaanse vrouw Niah.
Uit dit huwelijk kinderen.
7.
Levenloos kind, geb. Djokjakarta 4 april 1855.
8.
Herman Willem Lambertus Kraag,
geb. Djokjakarta 7 april 1869,
employé onderneming Wanoedjojo 1901–1904,
landbouwondernemer en employé te Djokjakarta –(1934);
tr. Djokjakarta 25 okt. 1916
inlandse vrouw Sakiëm.
Erkende voor het huwelijk twee dochters van inlandse vrouw Waginem; staande het huwelijk gewettigd zeven kinderen van Sakiëm en geboren twee zoons.
Afkomst en vroege loopbaan als militair apotheker
Arent Bernhardt Kraag werd op 16 mei 1807 geboren te Djokjakarta — níet in 1808, zoals in sommige oudere publicaties (o.a. De Indische Navorscher en de Bronnenpublikaties van de Indische Genealogische Vereniging) abusievelijk is vermeld. Hij was een zoon van Frans Hendrik Kraag, een dragonder en later sergeant bij de cavalerie van het Oost-Indisch Leger die zich na zijn militaire loopbaan als landhuurder in het Djokjakartase had gevestigd, en van Anna Maria Arends, geboren te Semarang in 1787. Frans Hendrik was een invloedrijk man in de protestantse gemeenschap te Djokjakarta: hij diende als ouderling van de plaatselijke kerk en als directeur van de Bank van Lening aldaar.
Arent Bernhardt koos aanvankelijk voor een medisch-pharmaceutische loopbaan. Als élève pharmacie bereidde hij zichvoor op het apothekervak, en op 17 maart 1828 werd hij aangesteld als militair apotheker 3e klasse te Djokjakarta. Later werd hij overgeplaatst naar het militair hospitaal te Semarang. In 1838 vroeg hij eervol ontslag uit de militaire dienst, waarna hij de ondernemersloopbaan van zijn vader voortzette als landhuurder in de Vorstenlanden.
Landhuurder in de Vorstenlanden (1838–1894)
Als landhuurder exploiteerde Kraag agrarische ondernemingen op gronden die werden gehuurd van de vorsten van Djokjakarta en de inheemse adel. In 1865 stond hij in de Indische almanak als eigenaar van de indigo-ondernemingen Blitaran, Petir en Wanoedjojo in het Djokjakartase. Tien jaar later had hij zijn portefeuille uitgebreid met de suiker- en koffieonderneming Gedaren in het Solose. Na zijn overlijden in 1894 bleven al deze ondernemingen in handen van zijn erfgenamen — zijn kinderen Emelia Maria, George Eduard Alexander, Anna Maria Cortiana en Godert Constantijn Nicolaï. Landhuurbedrijven als die van Kraag hadden in de negentiende eeuw een sleutelrol in de agrarische productie op Java en leverden suiker, indigo, koffie en tabak voor de Europese markt.
Kerkelijk en maatschappelijk leven
Kraag was een actief lid van de protestantse gemeenschap te Djokjakarta, waar hij tweemaal diende als diaken (1839–1842 en 1850–1859) en ook kerkmeester was (1852–1859). Net als zijn vader was hij tevens lid van de vrijmetselaarsloge Mataram te Djokjakarta. Op 16 mei 1887, bij de viering van zijn tachtigste verjaardag, bracht een groot deel van de inwoners van Djokjakarta hem een openbare ovatie: een optocht met de bataillonsmuziek en circa veertig fakkeldragers trok van de Sociëteit naar zijn woning. Als oudste lid van de Sociëteit ontving hij het erelidmaatschap; de Djokjase loge bevorderde hem tot Meester van Eer. Na een feestrede door de president van de Sociëteit volgde een voorstelling door het toneelgezelschap Thalia en een bal dat tot in de vroege ochtenduren duurde.
Huwelijk, nageslacht en overlijden
Op 26 september 1838 huwde Kraag te Djokjakarta met Fredrica Josina Schalk, geboren op 28 februari 1811 als dochter van Adrianus Schalk en Frederica Josina Senstius. Uit dit huwelijk werden zeven kinderen geboren, van wie twee levenloos. Fredrica Josina overleed op 16 februari 1856 te Djokjakarta. Naast zijn wettige kinderen erkende Kraag een zoon, Herman Willem Lambertus (geb. 1869), verwekt bij de inlandse vrouw Satirah. Arent Bernhardt Kraag overleed op 6 december 1894 te Djokjakarta, op de opmerkelijke leeftijd van 87 jaar. Een In Memoriam verscheen op 14 december 1894 in De Nieuwe Vorstenlanden.
Bronnen en literatuur
- Roel de Neve, ‘Familie Kraag’, SIGE-Magazine 2022, pp. 22–28 (Varia-rubriek).
- Regerings-Almanak voor Nederlandsch-Indië, Almanak 1865, 1870, 1876, 1880 (ondernemingsstaten Vorstenlanden).
- De Locomotief, 10 december 1894 (overlijdensbericht A.B. Kraag).
- De Nieuwe Vorstenlanden, 14 december 1894 (In Memoriam A.B. Kraag).
- Burgerlijke stand Djokjakarta (diverse jaargangen; huwelijken, overlijdens kinderen Kraag).
- De Indische Navorscher (1995) en BRP 3 (Bronnenpublikaties IGV), p. 13 — vermelden abusievelijk geboortejaar 1808.
Auteur: Roel de Neve. © BWMCI, In bronvermeldingen aan te halen als: De Neve, Roel, ‘Biografisch Woordenboek van Nederlandsch-Indië’, indischgenealogischerfgoed.nl/bwni/kraag-arent-bernhardt/
Dit onderzoek is gratis dankzij uw steun
Het BWNI bestaat alleen dankzij vrijwilligers en donateurs. Elke bijdrage helpt dit erfgoed levend te houden.


