Biografie

John Heitinga werd geboren op 15 november 1983 te Alphen aan den Rijn als zoon van een
in Jakarta geboren Indische vader en een Nederlandse moeder. Zijn Indische wortels lopen
via de Heitinga-lijn, die zelf een ongebruikelijke genealogische constructie kent: zijn
grootvader werd als kind geadopteerd en kreeg op die manier de naam Heitinga, terwijl zijn
biologische voorouders aan moeders kant op Java thuishoorden. Tegelijk verbindt de lijn
van zijn grootmoeder Sutherland hem met de uitgebreide Europees-koloniale gemeenschap van
Billiton en Java. Heitinga groeide op in Alphen aan den Rijn, speelde in zijn jeugd bij
de Alphense Racing Club (ARC) en werd op tienjarige leeftijd gescout door Ajax. Hij
debuteerde op 26 augustus 2001 in het eerste elftal van Ajax, vertegenwoordigde Nederland
87 maal als international en stond in 2010 met Oranje in de WK-finale.

De Indische lijn: Notté, Sabaria, en de familienaam Heitinga

De grootvader van John Heitinga, Gijsbert Johan Heitinga, werd op 19 juli 1927 geboren op
Java als zoon van de uit Limburg afkomstige Johannes Hubertus Notté (1889) en de
Javaanse Sabaria, wier achternaam niet is overgeleverd en die in 1993 op Java overleed.
Notté onderhield een verhouding met haar tijdens zijn periodieke verblijven in de
kolonie, waaruit drie zoons en een dochter werden geboren. De dochter werd door Sabaria
elders ondergebracht en is later niet meer getraceerd; de twee andere zoons, Jan (de
oudste) en Henk Notté (de jongste), groeiden met hun moeder op in het armenhuis.

Gijsbert Johan ging een andere kant op. De beste vriend van Notté, Gijsbert Berends
Heitinga — een in Jakarta gevestigde rijksambtenaar financiën die met zijn
echtgenote Theodora Heitinga-Vermeer kinderloos was gebleven — nam het aanbod van
Notté aan om een van diens buitenechtelijke Indische zoons te adopteren. Zo kwam
de jonge Gijsbert Johan terecht in het welgestelde milieu van de Arabische straat te
Batavia, onder een nieuwe achternaam. Het contact met zijn biologische moeder bleef
bestaan; in Nederland hervonden hij, Jan en Henk elkaar opnieuw.

Tijdens de Japanse bezetting kwam Gijsbert Johan in een interneringskamp terecht, maar
zijn pleegvader wist de kampleiding ervan te overtuigen dat Notté ook Duits bloed
had, wat hem een betrekkelijk vrije status opleverde. Gijsbert Berends Heitinga overleed
vlak voor het einde van de oorlog, in 1945 te Jakarta.

De Sutherland-lijn: van Schotse VOC-voorouders tot de Javazee

Langs de grootmoeder van John Heitinga, Suzanna Carolina Sutherland (geb. Billiton 1932),
komt een tweede Indische lijn binnen, van Europees-koloniale snit. De familie Sutherland
stamt af van een van vier Schotse broers die in de zeventiende eeuw uitzwermden: één
naar Duitsland, één naar Amerika en één naar Indië. De
overgrootvader, Charles Eduard Sutherland, werd geboren in 1902 op Celebes en werkte als
hoofd van het elektrisch district van de Billitonmaatschappij. In 1927 trouwde hij te
Batavia met Christina Wilhelmina Lugten (1906, Java — 1992, Voorburg). Op Billiton
kregen zij vier kinderen: John Eduard (1928), Richard James (1930), Suzanna Carolina
(1932) en Mildred Geraldine (1934).

Eind 1941 werd Charles gemilitariseerd en ingedeeld bij een vernielingsbrigade met de
opdracht de Billitonse energievoorzieningen te saboteren voor de oprukkende Japanners.
Op 17 februari 1942 vertrok hij vanuit Tandjong Pandan met de MS Sloet van de Beele,
onder escorte van de torpedobootjager Hr.Ms. Van Nes, ter evacuatie naar Batavia. Nog
dezelfde dag werden beide schepen door Japanse bommenwerpers in de Javazee tot zinken
gebracht. Van de 452 opvarenden van de Sloet van de Beele kwamen er 249 om; Charles
werd als vermist opgegeven en is dat tot op heden gebleven. Christina Lugten hertrouwde
nooit.

Bersiap, repatriëring en vestiging in Nederland

Christina en haar vier kinderen werden uit Billiton geëvacueerd naar Java en later
ondergebracht in een boerderij buiten Soekaboemi. Na de proclamatie van de onafhankelijkheid
door Soekarno op 17 augustus 1945 moesten zij tijdens de Bersiap-periode op de vlucht
voor nationalistische zuiveringsacties. Na de soevereiniteitsoverdracht van 1949 vertrokken
zij in etappes naar Nederland: de twee oudste zoons als eersten op 26 augustus 1952,
gevolgd door hun moeder en jongste zus enkele maanden later. Zij vestigden zich in Den Haag.

Suzanna Carolina, John Heitinga’s grootmoeder, kwam later met haar echtgenoot
Gijsbert Johan Heitinga en hun kinderen. In de beschikbare bronnen verschilt het
migratiejaar: Bart-Jan Brouwer noemt in Masters Expo (2020) 1959, terwijl John Heitinga
zelf in een interview uit 2020 1958 aanhoudt. De familie vestigde zich uiteindelijk in
Ter Aar, waar de grootouders woonden toen John opgroeide. Vader Heitinga werd geboren in
Jakarta in 1957 — kort voor de migratie — en had vijf broers. Het gezin van
Johns vader was dus Indisch-Nederlands van de tweede generatie; zijn moeder was volledig
Nederlands.

Loopbaan en publieke identiteit

Heitinga debuteerde in 2001 voor Ajax en werd in 2008 uitgeroepen tot Nederlands
Voetballer van het Jaar. Hij speelde daarna voor Atlético Madrid, Everton, Fulham
en Hertha BSC, en werd in 2011–2012 uitgeroepen tot speler van het seizoen bij
Everton. Met Oranje haalde hij driemaal een EK (2004, 2008, 2012) en tweemaal een WK
(2006, 2010); in de WK-finale van 2010 tegen Spanje werd hij in de verlenging met rood
van het veld gestuurd. Hij kwam tot 87 interlands en meer dan 7.000 speelminuten in het
Nederlands elftal, wat hem in de top tien van meest gespeelde Nederlandse internationals
plaatste.

Heitinga heeft bij verschillende gelegenheden publiek gesproken over zijn Indische
achtergrond. In aanloop naar een oefeninterland van Oranje tegen Indonesië in juni
2013 — het enige bezoek dat hij tot dan toe aan het land had gebracht —
vertelde hij aan OnsOranje dat zijn grootvader de grootste supporter van zijn jeugd was
en dat elk krantenknipsel waarin hij voorkwam door hem werd bewaard. Zijn grootouders
woonden op dat moment nog in Ter Aar; de grootvader werd destijds 86 jaar oud. Heitinga
paste voor die wedstrijd zijn Twitteraccount aan naar het Indonesisch en kreeg bij elke
tweet duizenden reacties. Rijst en Indische rijsttafel waren in zijn jeugd vaste
elementen van verjaardagen en familieweekenden bij opa en oma.

Na de spelersloopbaan

Heitinga beëindigde zijn actieve carrière in 2016. Hij werd vervolgens
trainer in de jeugdopleiding van Ajax, won er met Jong Ajax en Ajax O19 prijzen, en werd
in januari 2023 aangesteld als hoofdtrainer van Ajax 1 na het ontslag van Alfred
Schreuder. Na het einde van dat seizoen vervolgde hij zijn loopbaan als assistent van
David Moyes bij West Ham United, en vanaf zomer 2024 als assistent van Arne Slot bij
Liverpool FC.